Vitalik Buterin: Ethereum đã giải được “bài toán tam giác” blockchain
Vitalik Buterin cho rằng mạng Ethereum (ETH) đã giải quyết thành công “bộ ba nan giải” của blockchain gồm bảo mật, phi tập trung và khả năng mở rộng.
Trong một bài đăng trên X, ông khẳng định rằng với các nâng cấp giao thức mới nhất, Ethereum đã trở thành “một mạng phi tập trung về bản chất mới và mạnh mẽ hơn rất nhiều”, có thể đồng thời đảm bảo bảo mật cao, mức độ phi tập trung vững chắc và băng thông lớn.
Theo Buterin, đây không còn là lời hứa lý thuyết mà là kết quả đã được triển khai bằng mã nguồn hoạt động.
⚡️ NEW: Ethereum founder Vitalik Buterin says the blockchain trilemma has been solved.
ZK-EVMs and PeerDAS now enable decentralization, consensus, and high bandwidth simultaneously. pic.twitter.com/9P4p2vebtT
— Cointelegraph (@Cointelegraph) January 5, 2026
PeerDAS và ZK-EVM: Trụ cột của bước nhảy vọt
Buterin nhấn mạnh PeerDAS (lấy mẫu khả dụng dữ liệu ngang hàng) và ZK-EVM (Máy ảo Ethereum dùng bằng chứng không tiết lộ) là trung tâm của sự chuyển mình này.
Ông cho biết PeerDAS dự kiến lên mainnet vào năm 2025, trong khi ZK-EVM đã đạt chất lượng sản xuất về hiệu năng, với bảo mật là trọng tâm hoàn thiện tiếp theo; ZK-EVM sẽ được dùng ở một số phần của mạng từ 2026.
So sánh lịch sử, Buterin chỉ ra BitTorrent (2000) có băng thông cao và phi tập trung nhưng thiếu đồng thuận, còn Bitcoin có đồng thuận và phi tập trung mạnh nhưng băng thông thấp.
Theo ông, Ethereum với PeerDAS và ZK-EVM đang trở thành hệ thống vận hành đầu tiên hội tụ đủ cả ba yếu tố.
Lộ trình 2026–2030 và tầm nhìn dài hạn
Buterin chia sẻ lộ trình bốn năm: 2026 mở đường tăng gas limit độc lập với ZK-EVM và ra mắt node ZK-EVM đầu tiên; 2026–2028 tiếp tục nâng gas thông qua định giá gas mới, tái cấu trúc trạng thái và chuyển tải thực thi sang blobs; 2027–2030 hướng tới tăng gas mạnh mẽ hơn khi ZK-EVM trở thành phương thức xác thực khối chính.
Về dài hạn, ông theo đuổi tầm nhìn “tạo khối phân tán”, nơi “một khối không bao giờ được tạo hoàn chỉnh tại một điểm duy nhất”.
Cách tiếp cận này—kết hợp giải pháp trong giao thức và thị trường tạo khối phân tán ngoài giao thức—được kỳ vọng giảm rủi ro tập trung, tăng công bằng địa lý và củng cố tính chống can thiệp cho Ethereum.
