Đề xuất mới của Uniswap khơi lại tranh cãi về “tính phi tập trung”
Một đề xuất quản trị của Uniswap vừa làm bùng lên một trong những cuộc tranh luận dai dẳng nhất của thế giới crypto: liệu phi tập trung là giá trị cốt lõi hay chỉ là “lá chắn” trong giai đoạn bị siết quy định.
Uniswap Labs và Uniswap Foundation công bố kế hoạch sáp nhập và kích hoạt fee switch, cho phép chuyển doanh thu giao thức sang đốt UNI và loại bỏ phí giao diện của Labs.
Thị trường phản ứng mạnh: UNI tăng gần 50%, nhưng sự chú ý lớn hơn lại đổ dồn vào cuộc tranh luận chính trị – pháp lý xung quanh động thái này.
🦄 Uniswap Foundation → Labs transition exposes what we pointed out last week: governance-only tokens are unsustainable.
Key changes:
▫️ Operational control: Foundation (DAO-governed) → Labs (Delaware corp)
▫️ Employee base: moving to for-profit entity
▫️ Foundation role:… https://t.co/nZWHQc5Wxi pic.twitter.com/D9jCzOwZg1— Funders VC (@FundersVC) November 12, 2025
Đụng độ gay gắt: từ SEC đến FTX
Amanda Fischer, cựu quan chức SEC, cho rằng việc sắp xếp lại cấu trúc chứng minh phi tập trung “chưa bao giờ là lý tưởng”. Bà lập luận rằng Uniswap chỉ dùng nó khi cần tránh rủi ro pháp lý.
Hayden Adams – nhà sáng lập Uniswap – lập tức bác bỏ cáo buộc và phản công bằng cách nhắc lại thời điểm FTX vận động hành lang vào năm 2022.
Theo Adams, chính lập trường của Washington khi đó đã suýt tạo ra một mô hình “điểm nghẽn tập trung” cho crypto. Anh nhấn mạnh:
“Chúng ta đã tiến rất gần đến việc trao toàn bộ hạ tầng Mỹ cho mô hình giống FTX.”
Adams xem chỉ trích của Fischer là cách né tránh trách nhiệm về việc suýt để crypto rơi vào tay các sàn tập trung.
Cuộc bỏ phiếu quyết định tương lai DeFi
Kích hoạt fee switch từng là vấn đề nhạy cảm suốt 5 năm vì lo ngại khiến UNI bị xem như chứng khoán. Đề xuất mới không chỉ kích hoạt cơ chế này trên các pool lớn mà còn hợp nhất các nhóm phát triển thành một khối thống nhất.
Số liệu hiện tại cho thấy khoảng 80% cộng đồng ủng hộ, và gần 800 triệu USD giá trị UNI đã được chuẩn bị để đốt nếu đề xuất thông qua.
Cuộc tranh luận có thể còn kéo dài, nhưng tín hiệu từ thị trường khá rõ: người dùng và nhà phát triển đang ưu tiên những giao thức vượt qua giai đoạn siết quy định, thay vì những nền tảng cố gắng “chiều lòng” cơ quan quản lý.
