Theo công ty phân tích blockchain Elliptic, Ngân hàng Trung ương Iran đã âm thầm mua vào hơn 500 triệu USD stablecoin USDT trong năm 2025. Động thái này được cho là nhằm đối phó với đà sụp đổ của đồng rial và duy trì hoạt động thương mại trong bối cảnh bị cô lập khỏi hệ thống ngân hàng toàn cầu.
Khủng hoảng đồng rial ngày càng trầm trọng
Trong năm qua, đồng rial của Iran liên tục lao dốc trên thị trường tự do.
Đến đầu năm 2026, tỷ giá suy yếu tới mức sức mua của rial gần như bị “xóa sổ”, làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trong công chúng và tâm lý hoảng loạn trên thị trường.
Dù không chính thức về mức “0”, tốc độ mất giá nhanh khiến rial gần như không còn giá trị trong thương mại quốc tế và tích trữ tài sản.
Lạm phát cao, tồn tại nhiều tỷ giá song song và sự sụp đổ niềm tin đã khiến doanh nghiệp lẫn người dân chuyển sang USD, vàng và các tài sản liên kết crypto.
Elliptic phát hiện dòng tiền USDT của Ngân hàng Trung ương Iran
Theo báo cáo, Elliptic đã xác định được mạng lưới ví crypto do Ngân hàng Trung ương Iran kiểm soát, tích lũy ít nhất 507 triệu USD USDT trong năm 2025.
Con số này được coi là mức tối thiểu, do chỉ bao gồm các ví được gán với độ tin cậy cao.
Các lệnh trừng phạt quốc tế khiến Iran gần như bị chặn khỏi hệ thống thanh toán USD và ngân hàng đại lý, hạn chế khả năng sử dụng dự trữ ngoại hối – ngay cả khi nước này vẫn có nguồn thu từ dầu mỏ.
Mua USDT bằng dirham UAE trong năm 2025
Elliptic cho biết đã tiếp cận được tài liệu rò rỉ, cho thấy Ngân hàng Trung ương Iran thực hiện ít nhất hai thương vụ mua USDT vào tháng 4 và 5/2025, thanh toán bằng dirham UAE (AED).
Từ các giao dịch này, Elliptic lần theo hạ tầng ví và nhận thấy đây là chiến lược tích lũy stablecoin có hệ thống, thay vì sử dụng crypto mang tính thử nghiệm hay đơn lẻ.
Cho đến giữa năm 2025, phần lớn USDT của Ngân hàng Trung ương Iran được chuyển vào Nobitex – sàn giao dịch crypto lớn nhất Iran.
Thông qua Nobitex, USDT có thể được giữ, hoán đổi sang crypto khác hoặc bán lấy rial.
Cách làm này cho thấy USDT được sử dụng như một dạng “dự trữ USD song song”, hỗ trợ thanh khoản nội địa khi cần thiết.
Chiến lược thay đổi sau vụ hack 90 triệu USD
Dòng tiền thay đổi đột ngột từ tháng 6/2025, sau khi Nobitex bị hack khoảng 90 triệu USD.
Từ thời điểm này, USDT không còn chủ yếu đi qua sàn nội địa mà được chuyển qua các cầu nối cross-chain, di chuyển từ TRON sang Ethereum.
Sau đó, tài sản được swap trên DEX, luân chuyển qua nhiều blockchain và một số nền tảng tập trung khác cho đến cuối năm 2025.
Vụ tấn công được cho là do nhóm thân Israel Gonjeshke Darande thực hiện, với cáo buộc Nobitex hỗ trợ né tránh lệnh trừng phạt.
Nghi vấn rò rỉ thông tin nội bộ
Truyền thông Iran sau đó tiếp tục làm nóng vấn đề. Doanh nhân Babak Zanjani tuyên bố Ngân hàng Trung ương mua USDT để điều tiết thị trường ngoại hối và chuyển tài sản tới các ví liên quan một công ty công nghệ ngân hàng quốc gia.
Ông cho rằng nhiều địa chỉ ví nhanh chóng bị lộ và rơi vào danh sách trừng phạt hoặc theo dõi của các thế lực thù địch, làm dấy lên nghi vấn rò rỉ thông tin từ bên trong hệ thống tài chính nhạy cảm.
Dù chưa được kiểm chứng, các cáo buộc này đã làm gia tăng áp lực đòi minh bạch đối với Ngân hàng Trung ương Iran và các đối tác công nghệ.
Kết luận
Những phát hiện của Elliptic cho thấy stablecoin như USDT đang được các quốc gia chịu trừng phạt xem là công cụ tài chính thay thế, nhằm duy trì thanh toán và ổn định thị trường trong bối cảnh bị cô lập. Tuy nhiên, việc sử dụng crypto ở cấp độ nhà nước cũng kéo theo rủi ro an ninh, minh bạch và địa chính trị ngày càng lớn.
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Độc giả cần tự nghiên cứu và tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam hiện hành trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào.
