Mỹ lần đầu trừng phạt sàn crypto vì giúp Iran né lệnh cấm vận
Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc U.S. Treasury Department đã đưa hai sàn giao dịch tiền mã hóa đăng ký tại Anh là Zedcex và Zedxion vào danh sách trừng phạt, với cáo buộc hỗ trợ Iran lách các biện pháp cấm vận quốc tế.
Đây được xem là lần đầu tiên OFAC trực tiếp nhắm vào các sàn giao dịch tài sản số liên quan đến Iran vì hoạt động trong lĩnh vực tài chính, thay vì chỉ trừng phạt ví cá nhân hay nhà cung cấp công nghệ như trước đây.
Động thái này đánh dấu bước leo thang đáng kể trong cách Mỹ giám sát và thực thi lệnh trừng phạt đối với thị trường crypto, cho thấy các sàn giao dịch giờ đây có thể trở thành mục tiêu trực tiếp nếu bị xác định đóng vai trò trung gian tài chính cho các quốc gia hoặc tổ chức bị cấm vận.
🚨 Today, OFAC sanctioned UK crypto exchanges Zedcex and Zedxion for helping Iran evade sanctions. This is significant: it's OFAC's first designation of a digital asset exchange for operating in Iran's financial sector.
Also designated: seven Iranian individuals (six linked to… pic.twitter.com/9GUYWSRKtS
— Elliptic (@elliptic) January 30, 2026
Liên đới IRGC và dòng tiền hàng trăm triệu USD
Bên cạnh hai sàn giao dịch, OFAC cũng bổ sung bảy cá nhân Iran vào danh sách trừng phạt, trong đó sáu người có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – tổ chức bị Mỹ liệt vào danh sách khủng bố.
Ngoài ra, Babak Morteza Zanjani, một doanh nhân tai tiếng của Iran, cũng bị đưa vào diện trừng phạt.
Theo OFAC, các địa chỉ ví liên quan đến mạng lưới này đã xử lý tổng cộng hơn 389 triệu USD giao dịch.
Zanjani từng bị kết án tử hình năm 2016 vì biển thủ hàng tỷ USD từ Công ty Dầu khí Quốc gia Iran, nhưng bản án đã được giảm nhẹ vào năm 2024. Đến tháng 4/2025, ông này còn được cho là tài trợ một trong những dự án đường sắt lớn nhất Iran.
Zedcex, Zedxion và tiền lệ pháp lý mới cho crypto
OFAC cho biết Zedcex và Zedxion có mối liên hệ trực tiếp với Zanjani, đồng thời nhiều địa chỉ ví gắn với hai sàn này đã xử lý dòng tiền cho các tài khoản liên quan IRGC.
Đáng chú ý, Zedcex đã xử lý hơn 94 tỷ USD khối lượng giao dịch kể từ khi ra mắt vào tháng 8/2022, còn Zedxion từng liệt kê Zanjani là quản trị viên ngay từ khi thành lập vào tháng 5/2021.
Trên cơ sở đó, OFAC đã áp lệnh trừng phạt theo các sắc lệnh tổng thống liên quan đến Iran, với cáo buộc hai sàn hoạt động trong lĩnh vực tài chính của Iran và cung cấp hỗ trợ vật chất, tài chính hoặc công nghệ cho IRGC.
Giới quan sát cho rằng quyết định này có thể trở thành tiền lệ quan trọng, mở đường cho việc siết chặt kiểm soát và trừng phạt các sàn crypto toàn cầu nếu bị phát hiện dính líu đến các mạng lưới né tránh cấm vận trong tương lai.
