Ông Yao Qian, cựu lãnh đạo mảng tiền tệ số của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, đã bị kết luận nhận hối lộ bằng tiền mã hóa, trong đó có 2.000 ETH. Vụ việc được phanh phui qua phim tài liệu chống tham nhũng phát sóng ngày 11/1, cho thấy crypto ngày càng bị đưa vào tầm ngắm của các cuộc điều tra tài chính cấp nhà nước.
Cựu quan chức cấp cao bị kết tội hối lộ bằng crypto
Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ông Yao Qian (56 tuổi) – từng đứng đầu Viện nghiên cứu tiền tệ số thuộc People’s Bank of China – đã bị kết luận phạm tội nhận hối lộ.
Các nhà điều tra phát hiện 10 triệu nhân dân tệ trong các tài khoản công ty “vỏ bọc”, cùng một biệt thự tại Bắc Kinh trị giá 20 triệu nhân dân tệ đứng tên người thân. Ngoài ra, 12 triệu nhân dân tệ được truy vết tới các doanh nghiệp mà Yao Qian từng “tạo điều kiện” trong thời gian đương chức.
Sau khi rời PBoC, ông còn giữ vị trí tại China Securities Regulatory Commission, qua đó nắm quyền lực lớn trong lĩnh vực blockchain tại Trung Quốc.
Mối liên hệ Ethereum: 2.000 ETH từ dự án blockchain năm 2018
Theo hồ sơ điều tra, năm 2018 Yao Qian đã hỗ trợ một doanh nhân blockchain triển khai dự án, thu hút 20.000 ETH từ nhà đầu tư. Đổi lại, ông nhận 2.000 ETH, tương đương khoảng 37 triệu USD theo giá hiện nay.
Đáng chú ý, CCTV cho biết Yao Qian từng ám chỉ khả năng tích hợp Ethereum với nhân dân tệ số trong các phát biểu năm 2021. Trớ trêu thay, chính công nghệ blockchain lại trở thành bằng chứng khiến các hành vi sai phạm bị phơi bày.
Khi bị thẩm vấn, Yao Qian thừa nhận biết đây là giao dịch bí mật và tin rằng nhiều lớp trung gian sẽ giúp che giấu dấu vết. Tuy nhiên, các lớp giao dịch chồng chéo lại tạo thêm bằng chứng số, khiến hành vi khó bị che đậy.
“Blockchain để lại dấu vết không thể xóa”
Ông Shi Changping, đại diện Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật thành phố Shanwei, lý giải nghịch lý của vụ việc: càng nhiều lớp trung gian, càng nhiều nhân chứng; mỗi giao dịch đều để lại dấu chân kỹ thuật số, và blockchain khiến việc ẩn danh trở nên bất khả.
Theo ông Cai Kuning, lực lượng điều tra tập trung tìm ví cứng và giấy ghi seed phrase. Cuối cùng, họ phát hiện thiết bị ví phần cứng trong ngăn tủ tại văn phòng của Yao Qian – bằng chứng vật chất quan trọng khép lại hồ sơ.
Năm 2021, Yao Qian đã chuyển đổi một phần crypto sang nhân dân tệ. Nhân vật trung gian Jiang Guoqing (xuất hiện trong phim tài liệu) xác nhận Yao Qian có ảnh hưởng lớn trong ngành, đủ để tạo thiên lệch cho các dự án blockchain nhờ vị thế ngân hàng trung ương.
Trung Quốc cấm crypto nhưng vẫn dẫn đầu CBDC
Trung Quốc vẫn cấm giao dịch tiền mã hóa trong khi đẩy mạnh phát triển nhân dân tệ số (e-CNY). Các cơ quan thực thi pháp luật cho thấy năng lực theo dõi on-chain ngày càng cao, góp phần xử lý các vụ án lớn.
Chương trình thí điểm e-CNY tiếp tục bước vào giai đoạn thử nghiệm công nghệ cao. Theo CBDC Tracker, Trung Quốc hiện là quốc gia dẫn đầu về phát triển tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, cho thấy con đường chuyển dịch sang tiền tệ nhà nước số hóa không hề đơn giản.
Kết luận
Vụ việc của Yao Qian là minh chứng rõ ràng rằng crypto không còn là “vùng xám” ngoài tầm với của cơ quan điều tra. Khi blockchain vừa là công cụ, vừa là bằng chứng, các hành vi sai phạm để lại dấu vết khó xóa hơn bao giờ hết.
Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Độc giả cần tự nghiên cứu và tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam hiện hành trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào.
