Việt Nam – Điểm nóng tài sản số nhưng thiếu “hành lang” đồng bộ
Việt Nam hiện thuộc nhóm quốc gia có mức độ quan tâm tài sản số cao nhất thế giới. Theo Triple-A (6/2024), gần 21 triệu người Việt sở hữu tiền mã hóa, tương đương 21,2% dân số, đứng thứ 2 toàn cầu.
Báo cáo 2025 của Chainalysis cũng ghi nhận Việt Nam xếp thứ 4 về mức độ chấp nhận crypto và tổng giá trị giao dịch on-chain vượt 200 tỷ USD trong giai đoạn 7/2024–6/2025, đứng thứ 3 khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh trong khi thiếu khung pháp lý toàn diện làm gia tăng rủi ro: biến động giá, rửa tiền, lừa đảo. Giai đoạn 12/2019–5/2024, cơ quan chức năng phát hiện gần 20.000 vụ lừa đảo, thiệt hại hơn 12.000 tỷ đồng.
Bước ngoặt pháp lý và thách thức triển khai
Năm 2025 đánh dấu thay đổi lớn khi Luật Công nghiệp Công nghệ Số 2025 chính thức công nhận tài sản số (hiệu lực 1/1/2026).
Tiếp đó, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cho phép thí điểm thị trường theo nguyên tắc thận trọng – có kiểm soát – minh bạch.
Chính sách mới kỳ vọng hạn chế lừa đảo, tăng thu ngân sách, giảm “chảy máu ngoại tệ” và nâng sức hút đầu tư.
Song, thách thức không nhỏ: thị trường xuyên biên giới, biến động nhanh; nhà đầu tư còn thiếu kiến thức; nguy cơ đầu cơ, bong bóng. Bài toán cốt lõi là cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới và kiểm soát rủi ro hệ thống.
Kiến nghị: Quản lý theo rủi ro, phân loại theo chuẩn quốc tế
Để phát triển bền vững, Việt Nam cần tiếp cận “mở nhưng có kiểm soát”:
Phân loại tài sản số theo chuẩn quốc tế (tham chiếu MiCA) để xác định cơ quan quản lý, yêu cầu vốn và nghĩa vụ minh bạch phù hợp.
Xây dựng khung thuế chuyên biệt cho chuyển nhượng, staking, dịch vụ crypto nhằm tăng chính danh và giảm giao dịch phi chính thức.
Điều chỉnh quy định phát hành, cho phép stablecoin bảo chứng bằng tiền gửi hoặc tài sản tài chính đã kiểm toán, công bố dự trữ minh bạch.
Tăng cường giáo dục tài chính và kỹ năng số trong trường học để giảm rủi ro lừa đảo.
Nếu thực hiện đồng bộ, tài sản số có thể trở thành động lực mới cho kinh tế số, đồng thời bảo đảm ổn định vĩ mô và an toàn hệ thống tài chính.
