Đề xuất tịch thu tài sản số trong vụ án hình sự
Bộ Công an đang đề xuất bổ sung quy định cho phép tịch thu tiền số, tài sản số, giấy tờ có giá và quyền tài sản trong dự thảo hồ sơ chính sách Bộ luật Hình sự sửa đổi.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành tại Điều 47 Bộ luật Hình sự chủ yếu đề cập đến công cụ, phương tiện phạm tội, vật hoặc tiền, khoản thu lợi bất chính và vật cấm lưu hành. Trong khi đó, thực tế đã xuất hiện nhiều loại tài sản mới trên môi trường số như tiền mã hóa, ví điện tử, tài sản ảo, chứng chỉ điện tử có giá trị tài chính.
Bộ Công an cho rằng việc chưa quy định rõ các dạng tài sản này khiến công tác điều tra, kê biên, phong tỏa, truy vết và thu hồi tài sản phạm tội gặp khó khăn, nhất là trong các vụ án lừa đảo xuyên biên giới, rửa tiền hoặc che giấu dòng tiền qua blockchain.
VCCI cảnh báo rủi ro hình sự hóa quá sớm
Góp ý về dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng đây là lĩnh vực mà khung pháp lý quản lý vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
VCCI lưu ý Luật Công nghiệp Công nghệ số mới chỉ định nghĩa “tài sản số”, nhưng chưa có khung pháp lý đầy đủ cho hoạt động kinh doanh, giao dịch trong lĩnh vực này.
Theo VCCI, nếu chưa xác định rõ hành vi nào là “hợp pháp” và hành vi nào là “trái phép”, việc hình sự hóa có thể tạo ra rủi ro lớn cho doanh nghiệp fintech, sàn giao dịch và nhà đầu tư.
“Mô tả hành vi trong dự thảo cũng còn rất chung chung, chưa xác định rõ hành vi cụ thể, mức độ và hậu quả” – VCCI nêu quan điểm.
Cần khung pháp lý trước khi xử lý hình sự
VCCI dẫn kinh nghiệm từ Singapore, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU), cho thấy các nước thường xây dựng khung quản lý trước, gồm cấp phép, đăng ký hoặc cơ chế thử nghiệm sandbox, rồi mới hình sự hóa các vi phạm nghiêm trọng đã được định nghĩa rõ.
Theo VCCI, không nên hình sự hóa chung chung các hành vi “trái phép” trong một lĩnh vực mà khung pháp lý quản lý chưa hoàn chỉnh.
Cơ quan này đề nghị chỉ hình sự hóa sau khi có quy định rõ ràng. Trong giai đoạn hiện nay, các hành vi như lừa đảo, chiếm đoạt tài sản thông qua tiền ảo vẫn có thể xử lý theo các tội danh hiện hành, như Điều 174 về lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Điều 290 về sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản.
