Tài sản số lần đầu được đề xuất đưa vào diện trưng dụng
Dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) đang đề xuất bổ sung tài sản số, hạ tầng số, hạ tầng viễn thông và hạ tầng thông tin vào nhóm tài sản Nhà nước có thể trưng dụng trong những trường hợp đặc biệt.
Đây là điểm mới đáng chú ý so với luật hiện hành, vốn chủ yếu áp dụng với nhà, tài sản gắn liền với đất, máy móc, thiết bị và phương tiện kỹ thuật.
Khái niệm tài sản số có phạm vi rộng, không chỉ giới hạn ở tiền mã hóa hay token, mà còn có thể bao gồm nhiều loại tài sản được tạo lập, lưu trữ và chuyển giao bằng công nghệ số.
Trưng dụng không đồng nghĩa Nhà nước lấy quyền sở hữu
Điểm quan trọng cần phân biệt là trưng dụng khác hoàn toàn với trưng mua.
Với trưng mua, quyền sở hữu tài sản được chuyển sang Nhà nước. Trong khi đó, khi trưng dụng, chủ sở hữu vẫn giữ quyền sở hữu, còn Nhà nước chỉ được quyền quản lý và sử dụng tài sản trong một khoảng thời gian nhất định.
Biện pháp này cũng không được áp dụng trong điều kiện thông thường mà chỉ dành cho các trường hợp thực sự cần thiết liên quan đến quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp hoặc thiên tai, dịch bệnh.
Tài sản số đặt ra bài toán hoàn toàn mới
Cơ quan thẩm tra cho rằng việc trưng dụng tài sản số cần được đánh giá kỹ vì đây là nhóm tài sản chưa từng được trưng dụng tại Việt Nam.
Khác với ô tô hay máy móc, tài sản số có thể liên quan đến khóa truy cập, dữ liệu khách hàng, quyền kiểm soát hệ thống và quyền lợi của nhiều bên thứ ba.
Dự thảo cũng đặt ra cơ chế bồi thường nếu tài sản bị mất, hư hỏng hoặc việc trưng dụng làm giảm trực tiếp thu nhập của chủ sở hữu.
Tuy nhiên, với tài sản có giá biến động liên tục như crypto, việc xác định thiệt hại và giá trị bồi thường có thể phức tạp hơn nhiều.
Hiện việc đưa tài sản số vào diện có thể trưng dụng vẫn chỉ là đề xuất lập pháp, và dự thảo còn phải tiếp tục được Quốc hội xem xét trước khi trở thành quy định có hiệu lực.
