Blockchain bước vào “giai đoạn hạ tầng”, nhưng rủi ro pháp lý P2P gia tăng
Blockchain đang thoát khỏi vai trò công nghệ thử nghiệm để dần trở thành lớp hạ tầng giá trị mới của nền kinh tế số.
Tuy nhiên, cùng với đà phát triển này, các rủi ro pháp lý cũng ngày càng rõ nét, đặc biệt với giao dịch tài sản số theo hình thức ngang hàng (P2P).
Tại hội thảo “Blockchain: Từ nền tảng công nghệ đến ứng dụng trong tài chính số” tổ chức ngày 10/01/2026 tại Đà Nẵng, ông Trần Huyền Dinh, Chủ nhiệm Uỷ ban Ứng dụng Fintech – Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), cảnh báo rằng từ ngày 01/01/2026, khi Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức có hiệu lực, người tham gia giao dịch P2P có thể đối mặt với nhiều hệ lụy pháp lý ngoài dự tính.
Theo ông Dinh, trong bối cảnh khung pháp lý đang hoàn thiện, người dùng có thể vô tình trở thành mắt xích trong hoạt động rửa tiền, trốn thuế hoặc tài trợ cho hành vi phạm pháp, dẫn đến nguy cơ phong tỏa tài khoản, truy thu thuế, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự, dù không có chủ ý.
Dòng vốn 220 tỷ USD và yêu cầu minh bạch hóa thị trường
Dẫn báo cáo Global Crypto Adoption Index của Chainalysis, ông Trần Huyền Dinh cho biết Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia có mức độ tiếp nhận tài sản mã hoá cao trên toàn cầu, với tổng dòng vốn giai đoạn 2023–2024 ước tính gần 220 tỷ USD.
Quy mô và tốc độ luân chuyển này khiến tài sản mã hoá trở thành lĩnh vực rủi ro cao về rửa tiền và gian lận nếu thiếu quản lý phù hợp.
“Thị trường buộc phải được tổ chức theo hướng minh bạch, dựa trên tiếp cận quản lý rủi ro, tích hợp đầy đủ các cơ chế phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố (AML/CFT) ngay từ khâu thiết kế hệ thống”, ông Dinh nhấn mạnh, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam vẫn nằm trong Danh sách xám của FATF.
Ở góc độ học thuật, PGS.TS Nguyễn Gia Như, Hiệu trưởng Trường Khoa học Máy tính và Trí tuệ nhân tạo (ĐH Duy Tân), khẳng định blockchain đang trở thành nền tảng cốt lõi của tài chính số, đòi hỏi phải sớm chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.
“Việc đưa blockchain, dữ liệu phân tán và tài chính số vào đào tạo đại học là bước chuẩn bị cần thiết để kết nối nghiên cứu, đào tạo và triển khai thực tiễn”, ông Như cho biết.
Sandbox và cơ hội nghề nghiệp trong kỷ nguyên tài chính số
Theo bà Lê Vũ Hương Quỳnh, Giám đốc khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Tether, blockchain đang dịch chuyển sang vai trò hạ tầng thanh toán và chuyển giao giá trị xuyên biên giới, vì vậy không thể đứng ngoài khuôn khổ quản lý.
Việc Việt Nam từng bước hoàn thiện pháp lý, cùng định hướng hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Đà Nẵng, đang mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp mới, đặc biệt ở các vị trí kết hợp công nghệ – pháp lý – quản trị rủi ro.
Đáng chú ý, Việt Nam hiện đã cho phép hai mô hình sandbox chuyển đổi tài sản mã hoá: MIMO (chuyển đổi USDT – VND theo cơ chế không lưu ký) và Basal Pay, giúp người học và doanh nghiệp trải nghiệm trực tiếp cách tài sản số được vận hành hợp pháp, minh bạch và có giám sát.
Đây được xem là bước đệm quan trọng để blockchain và tài sản số đi vào quỹ đạo phát triển chính danh và bền vững.
